Co kryje się pod pojęciem komunalnych osadów ściekowych i gdzie je można zastosować?

Komunalne osady ściekowe zgodnie z definicją zawartą w ustawie o odpadach (Dz.U.2013.21) są to osady pochodzące z oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do ścieków komunalnych z komór fermentacyjnych i innych instalacji do oczyszczania ścieków. W rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów, odpady powstająceoczyszczalni ścieków klasyfikowane są w strumieniu odpadów z grupy 19, są to: skratki (kod 19 08 01), odpady z piaskowników (kod 19 08 02) oraz ustabilizowane komunalne osady ściekowe (kod 19 08 05).

W zależności od zanieczyszczeń zawartych w ściekach, technologi ich oczyszczania czy sposobu zagęszczania i stabilizacji osadu, może mieć on rożne właściwości:

  • uwodnienie od 99 % dla osadów surowych, 80-50 % dla osadów odwodnionych do 10 % dla osadów po termicznym suszeniu,

  • zawartość związków organicznych od 75-85 % suchej masy dla osadów niestabilizowanych do 45-55 % dla osadów ustabilizowanych,

  • wysoka zawartość związków azotu, niższa związków fosforu i potasu,

  • zróżnicowana zawartość metali ciężkich,

  • zróżnicowany stopień zagrożenia sanitarnego.

Komunalne osady ściekowe ze względu na swój skład muszą być odpowiednio zagospodarowane – szczegółowe wymagania określone zostały w rozporządzeniu w sprawie komunalnych osadów ściekowych.

Głównym i najbardziej pożądanym kierunkiem za gospodarowania osadów ściekowych jest wykorzystanie ich w tzw. kierunku przyrodniczym:

  • w rolnictwie do uprawy wszystkich płodów rolnych wprowadzanych do obrotu handlowego, włączając w to uprawy przeznaczane do produkcji pasz,

  • do uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu,

  • do uprawy roślin nieprzeznaczonych do spożycia i do produkcji pasz,

  • do rekultywacji terenów, w tym gruntów na cele rolne,

  • przy dostosowaniu gruntów do określonych potrzeb wynikających z planów gospodarki odpadami, planów zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Takie zastosowanie komunalnych osadów ściekowych jest możliwe jedynie przy spełnieniu warunków dotyczących:

  • zawartości metali ciężkich w tych osadach,

  • zawartości metali ciężkich w wierzchniej warstwie gleby (0-25 cm),

  • ilości i rodzaju bakterii oraz jaj pasożytów występujących w osadach,

  • odczynu pH gleby (nie mniej niż 5,6).

Ponadto osady wykorzystywane na cele przyrodnicze nie mogą powodować pogorszenia jakości gleby, a także mogą być wykorzystywane wyłącznie poza okresem wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi.

Dopuszczalna dawka komunalnych osadów ściekowych stosowanych w ciągu roku na powierzchnię ziemi, przy przestrzeganiu dozwolonej zawartości metali ciężkich w osadach, w rolnictwie i przy rekultywacji gruntów na cele rolne wynosi 3 Mg suchej masy/ha/rok, a dla pozostałych zastosowań – 15 Mg suchej masy/ha/rok.

Osady ściekowe mogą być przekazywane właścicielowi ziemi wyłącznie przez wytwórce tych osadów. Ponadto wytwórca osadów ma obowiązek poddania zarówno osadów jak i gleb na których mają zostać zastosowane odpowiednim badaniom. Przekazuje również właścicielowi ziemi informacje na temat wielkości stosowanych dawek osadów i wyniki badań – bez tych dokumentów nie można zastosować osadów ściekowych.

Nie wszędzie dopuszczone jest stosowanie osadów ściekowych. Ustawa o odpadach zabrania stosowania osadów m.in. na obszarach parków narodowych i rezerwatów przyrody, w odległości mniejszej niż 50 m od brzegów jezior i cieków, w odległości mniejszej niż 100 m od ujęć wody, domów mieszkalnych, zakładów produkcji żywności, na gruntach czasowo podtapianych, pokrytych śniegiem, na pastwiskach i łąkach czy na gruntach rolnych o spadku terenu powyżej 10 %.

Przy stosowaniu komunalnych osadów ściekowych w rolnictwie, do uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu oraz roślin nieprzeznaczonych do spożycia i do produkcji pasz nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na przetwarzanie odpadów lub wpis do rejestru, w pozostałych przypadkach stosujący osady musi owe pozwolenie posiadać.

Innym sposobem zagospodarowania komunalnych osadów ściekowych jest ich termiczne unieszkodliwianie poprzez spalanie lub współspalanie z węglem lub odpadami oraz składowanie na składowiskach odpadów.

 

 

Podstawa prawna