Jak działać legalnie po wejściu w życie nowej ustawy o odpadach?

Czy wiesz, że od dnia 23 stycznia 2013 roku zaczęła obowiązywać nowa ustawa o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r., która zastąpiła dotychczas obowiązującą ustawę o odpadach z 27 kwietnia 2001 r.? Czy jesteś przygotowany na rewolucyjne zmiany dotyczące uprawnień do wytwarzania, przetwarzania i gospodarowania odpadami? Czy wiesz, że nowa ustawa o odpadach wprowadza kary nawet do  1 miliona złotych za łamanie jej przepisów? W poniższym  artykule przedstawimy w sposób prosty i przejrzysty najistotniejsze uregulowania w zakresie uprawnień do wytwarzania, przetwarzania i gospodarowania odpadami .

W tym artykule  omówimy:

  •  Jakie decyzje dotyczące odpadów przestały już obowiązywać?
  • Co  ustawodawca przewidział w zamian dla dotychczasowych posiadaczy uregulowań które wygasły?
  • Dla kogo nowy rejestr marszałka województwa?
  • Jakie okresy przejściowe zostały przewidziane  i co to faktycznie oznacza dla podmiotów gospodarczych?
  • Co robić aby nie zostać ukaranym i działać zgodnie z nowymi przepisami w tym zakresie?

Na koniec opublikujemy najczęściej zadawane nam pytania przez podmioty gospodarcze w tym temacie  wraz z praktycznymi odpowiedziami.

I. Podmioty wytwarzające odpady czyli wytwórcy odpadów 

Wejście w życie tej ustawy całkowicie zmieniło wymogi stawiane przedsiębiorcom w zakresie wytwarzania odpadów. Dotychczas, w celu uregulowania kwestii odpadów w firmie, każde przedsiębiorstwo zobowiązane było (w zależności od ilości wytwarzanych  odpadów) do:

  • złożenia informacji  o wytwarzanych odpadach i o sposobach gospodarowania nimi (przyjmowanej „milcząco” przez urząd przy braku sprzeciwu)

lub uzyskania odpowiedniej  decyzji administracyjnej. Oto one:

  • decyzja zatwierdzającą program gospodarki odpadami,
  • decyzja zatwierdzająca program gospodarki odpadami niebezpiecznymi,
  • pozwolenie na wytwarzanie odpadów,

Przyjęte w ustawie nowe zasady mają w dużym stopniu ułatwić (przynajmniej w teorii) przedsiębiorcom ich gospodarkę odpadową. W świetle nowej ustawy o odpadach nie jest bowiem już wymagane:

  • złożenie informacji o wytwarzanych odpadach i sposobach gospodarowania nimi
  • uzyskanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami
  • uzyskanie decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi,

Kto będzie miał lepiej?

Zgodnie z art. 231 wszystkie te decyzje wygasły z  dniem wejścia w życie nowej ustawy tj. 23 stycznia 2013 roku a informacja o wytwarzanych odpadach straciła ważność.  Oznacza to, iż jeśli przedsiębiorca wytwarza w skali roku mniej niż 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub mniej niż 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne  (i nie podlega pod obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego) nie będzie musiał uzyskiwać żadnych decyzji administracyjnych dotyczących odpadów lub składać na ten temat informacji.

Co to oznacza w praktyce?  Większość małych firm, biur, warsztatów i sklepów nie będzie musiała sporządzać żadnych opracowań dotyczących odpadów i na ich podstawie ubiegać się o uzgodnienia urzędowe. Również firmy usługowe wykonujące usługi poza miejscem swojej siedziby (np. naprawy urządzeń, rozbiórki, prace porządkowe) nie będą musiały występować o zatwierdzenie programu gospodarki odpadami jak dotychczas. Ta grupa przedsiębiorców będzie miała istotnie lepiej.

Kto będzie miał gorzej a dla kogo nic się nie zmieni?

 Dla wytwarzających odpady w ilości powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne pozostanie obowiązek uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Jeśli dany podmiot podlega pod obowiązek  uzyskania pozwolenia zintegrowanego, to obejmuje ono również oczywiście odpady.  Mimo, iż granice, których przekroczenie powodowało konieczność uzyskiwania pozwolenia na wytwarzanie odpadów nie uległy zmianie, to   zmienił się inny bardzo istotny parametr. Przepisy dotyczące pozwolenia na wytwarzanie odpadów zostały przeniesione do ustawy – Prawa Ochrony Środowiska (Dz.U.2008.25.150 j.t z późn. zm.) Ta zmiana  sama w sobie nie jest istotna, wprowadza tylko nieco zamieszania. W art 17 ust 3 „starej” ustawy o odpadach (Dz.U.2010.185.1243 j.t. z późn. zm.) był zapis: „Wytwórca odpadów jest obowiązany do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów, które powstają w związku z eksploatacją instalacji, jeżeli wytwarza powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych rocznie lub powyżej 5 tysięcy Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie” W nowym brzmieniu  – art 180 a cytowanej powyżej ustawy, wygląda to tak:

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów jest wymagane do wytwarzania odpadów:

1)   o masie powyżej 1 Mg rocznie – w przypadku odpadów niebezpiecznych lub
2)   o masie powyżej 5000 Mg rocznie – w przypadku odpadów innych niż niebezpieczne”
Taki zapis nie oznacza, iż ustawodawca zrezygnował z wymogu posiadania instalacji (stacjonarne urządzenie techniczne), której eksploatacja powodowała powstawanie odpadów, gdyż mowa o eksploatacji instalacji jest w art 180 prawa ochrony środowiska dotyczącym wszystkich rodzajów pozwoleń.
Tym samym krąg podmiotów podlegających pod obowiązek posiadania pozwolenia na wytwarzanie odpadów pozostanie taki sam jak uprzednio.  Przykładowo,  warsztat mechaniczny, który  wymienia olej silnikowy w samochodach ale nie ma do tego celu instalacji , nie będzie podlegał pod rządami i starej  i nowej ustawy  pod pozwolenie mimo iż rocznie wytwarzał np. 10 Mg zużytego oleju. Według nowych przepisów przedsiębiorcy będą musieli uzyskać pozwolenie na wytwarzanie odpadów, tylko jeśli wytwarzają je w związku z eksploatacją instalacji.

Podsumowując,przedsiębiorcy, którzy do tej pory byli zobowiązani do uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów będą dalej podlegać pod ten obowiązek. Tak samo podmioty, które posiadły pozwolenie zintegrowane. Tu nic się nie zmieni. Pozwolenia wydane pod rządami starych przepisów zachowują przy tym ważność do końca okresu na jaki zostały wydane.

II.Podmioty gospodarujące odpadami czyli transportujący, zbierający i przetwarzający odpady

Przedsiębiorcy, których działalność polega na transporcie, zbieraniu, odzysku i unieszkodliwianiu odpadów są szczególnie zainteresowani konsekwencjami zmian w obowiązujących przepisach odpadowych.  W tym obszarze mamy również wiele zmian ale wbrew pozorom nie są to zmiany fundamentalne   Do 23 stycznia 2013 roku podmioty gospodarcze działające w obszarze odpadów były zobowiązane do posiadania:

  • zezwolenia na transport odpadów
  • zezwolenia na zbieranie odpadów
  • zezwolenia na odzysk odpadów
  • zezwolenia na unieszkodliwianie odpadów

Przedsiębiorcy gospodarujący odpadami zostali zobowiązani do uzyskania jedynie takich decyzji jak:

  • zezwolenie na zbieranie odpadów
  • zezwolenie na przetwarzanie odpadów. 
Zezwolenie na transport odpadów przestaje istnieć w ogóle – zastąpi je docelowo wpis do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa, zezwolenie na zbieranie odpadów  pozostaje w zasadzie w dotychczasowym kształcie. Dotychczasowe zezwolenia na odzysk i unieszkodliwianie stają się jednym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, gdzie tylko treść będzie określać jakiej „obróbki” odpadów ono dotyczy.  Zezwolenia na zbieranie, odzysk oraz zezwolenia na unieszkodliwianie stają się  przy tym z mocy prawa po dniu 23 stycznia 2013 r. zezwoleniami na zbieranie odpadów oraz zezwoleniami na przetwarzanie odpadów według nowej ustawy.

Będzie łatwiej czy trudniej?

Będzie łatwiej czy trudniej dla firm zajmujących się zawodowo odpadami? Zmiany mają zmierzać do uproszczenia oraz do zwiększenia przejrzystości gospodarowania odpadami. Kolejną istotna nowością będzie nowy rejestr, do którego prowadzenia będzie zobowiązany marszałek województwa. Wpisy do tego rejestru będą dotyczyć wielu kategorii podmiotów. W zakresie ustawy o odpadach  na własny wniosek wpisywać sie będą  podmioty, które są zwolnione z obowiązku uzyskiwania zezwoleń a więc np. podmioty transportujące odpady. Pozostali gospodarujący odpadami będą wpisywani przez marszałka z urzędu, w celach jak się wydaje, informacyjnych  Na dzień dzisiejszy w żadnym województwie nie został utworzony taki  rejestr przedsiębiorców. Na utworzenie tego rejestru ustawodawca przewidział sporo czasu, bo aż 3 lata od dnia obowiązywania nowej ustawy o odpadach. Do rejestru będzie również wpisywane inne podmioty, w szczególności zajmujące się przetwarzaniem pojazdów, sprzętu elektrycznego i elektronicznego , produkcją opakowań, itd.

III. Decyzje łączone

Bardzo częstą praktyką pod rządami „starej” ustawy odpadowej było wydawanie  w ramach jednej decyzji administracyjnej, zezwolenia na np.zbieranie  łącznie z decyzją zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, zezwolenie na odzysk wraz z pozwoleniem na wytwarzanie odpadów. Nowa ustawa o odpadach też dopuszcza podobne możliwości:

  • zezwolenie  na zbieranie odpadów i zezwolenie na przetwarzanie odpadów może być objęte jednym  zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów (art 41 ust 5 ustawy o odpadach)
  • pozwolenie na wytwarzanie odpadów może zastapić zezwolenia na  zbieranie lub przetwarzanie, jeśli zawiera wymagane prawem elementy (art 45 ust 4 ustawy o odpadach

IV. Przepisy przejściowe

Czy wchodzące przepisy zmuszą przedsiębiorców do składania nowych wniosków na gospodarowanie odpadami? Tak, ale jeszcze nie teraz. Ustawodawca przewidział bowiem okres przejściowy dla wprowadzenia wszystkich zmian określonych w ustawie. Przedsiębiorcy, którzy posiadają wszystkie wymagane decyzje w zakresie gospodarowania odpadami, wydane na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, mogą prowadzić swoją działalność jeszcze przez okres dwóch lat. Zgodnie z zapisami nowej ustawy ważność zachowają następujące decyzje:

  • pozwolenia na wytwarzanie odpadów – zachowują ważność na czas, na jaki zostały wydane,
  • zezwolenia na zbieranie odpadów – zachowują ważność na czas na jaki zostały wydane, jednak nie dłużej niż do 23 stycznia 2015 r.,
  • zezwolenia na unieszkodliwianie lub odzysk odpadów – zachowują ważność na czas na jaki zostały wydane, jednak nie dłużej niż do 23 stycznia 2015 r.,
  • decyzje w zakresie gospodarowania odpadami w których zostało uwzględnione zbieranie, odzysk lub unieszkodliwianie odpadów – zachowują ważność w tym zakresie na czas na jaki zostały wydane, jednak nie dłużej niż do 23 stycznia 2015 r.,
  • pozwolenia zintegrowane  – zachowują ważność na czas, na jaki zostały wydane.

Jak na razie żadnych zmian nie odczują również transportujący odpady. Pomimo tego, że nowa ustawa znosi obowiązek uzyskania zezwolenia na transport odpadów, podmioty prowadzące tą działalność, do czasu utworzenia wspomnianego rejestru, zobowiązane są do stosowania dotychczas obowiązujących przepisów. W takim przypadku, wszystkie zezwolenia na transport odpadów wydane przed wejściem w życie nowej ustawy, zachowują ważność na czas na jaki zostały wydane, jednak nie dłużej niż do 6 miesięcy od dnia utworzenia wspomnianego rejestru. Wówczas przedsiębiorca będzie mógł dopiero ubiegać się o stosowny wpis.

V. Podsumowanie

Dla lepszego zrozumienia chronologii zmian przygotowaliśmy poniższe zestawienie najważniejszych informacji o uzgodnieniach wydanych przed wejściem w życie nowej ustawy o odpadach:

Uzgodnienia uzyskane   przed wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r.o odpadach

Ważność

Termin   obowiązywania

Informacja o wytwarzanych   odpadach i sposobach gospodarowania nimi

traci ważność

Decyzja zatwierdzającą program   gospodarki odpadami

wygasa, (ważna tylko w przypadku jeżeli w decyzji zostało   uwzględnione zbieranie, odzysk lub unieszkodliwianie odpadów)

na czas na jaki została   wydana, jednak nie dłużej niż do 23 stycznia 2015 r.

Decyzja zatwierdzającą program   gospodarki odpadami niebezpiecznymi

Pozwolenie na wytwarzanie   odpadów

pozostaje w mocy

na czas na jaki zostało wydane

Zezwolenie na zbieranie   odpadów

pozostaje w mocy

na czas na jaki zostało   wydane, jednak nie dłużej niż do 23 stycznia 2015 r.

Zezwolenie na   unieszkodliwianie lub odzysk odpadów (staje się zezwoleniem na przetwarzanie   odpadów)

pozostaje w mocy

Zezwolenie na transport   odpadów

ważna

do 6 miesięcy od dnia   utworzenia rejestru

Pozwolenie   zintegrowane

ważne

na czas na jaki zostało   wydane, j

Podsumowując, ustawodawca wprowadził dwu letni okres na stopniowe wdrażanie nowych przepisów dzięki czemu większość podmiotów gospodarczych zajmujących się wytwarzaniem, zbieraniem, przetwarzaniem bądź transportem odpadów, ma jeszcze sporo czasu zanim będzie musiała cokolwiek zmieniać w decyzjach w zakresie gospodarki odpadami uzyskanych na podstawie dotychczas obowiązującej ustawy o odpadach. Takie rozwiązanie pozwoli również ustawodawcy na, miejmy nadzieję, bezproblemowe uchwalanie i wprowadzanie nowych rozporządzeń regulujących zapisy nowej ustawy.

A oto kilka najczęstszych pytań od  podmiotów gospodarczych w tym temacie:

[produkcja brykietów , Łódzkie] Czy żeby przekształcić zezwolenie na odzysk odpadów wydane przed 23 stycznia 2013 na zezwolenie na przetwarzanie odpadów muszę złożyć wniosek do właściwego urzędu?

Nie!  Zgodnie z  art 232 ust 1 ustawy o odpadach zezwolenia na odzysk i zezwolenia na unieszkodliwianie stają się  z mocy prawa zezwoleniami na przetwarzanie odpadów. Nie potrzeba żadnych wniosków.  Urząd natomiast również nie podejmie żadnego działania – przekształcenie to ma charakter formalny i nikt nie będzie zmieniał istniejący zezwoleń wydając nowe decyzje.

[usługi budowlane, Wielkopolska  Przy przystępowaniu do przetargu kontrahent żąda ode mnie decyzji dotyczącej uregulowania gospodarki odpadami. Usługa, której dotyczy przetarg  to rozbiórka hali na terenie kontrahenta. Ponieważ program gospodarki odpadami jaki posiadałem przestał z dniem 23 stycznia 2013 roku obowiązywać to jaki dokument powinienem uzyskać zamiast? Ilość odpadów przewidzianych do wytworzenia to 600 Mg odpadów innych niż niebezpieczne.

Zgodnie z nowymi przepisami program gospodarki odpadami faktycznie już nie obowiązuje.  Ustawodawca nie przewidział nic w zamian, za wyjątkiem pozwolenia na wytwarzanie odpadów.  Pozwolenie to jednak jest wymagane jeśli wytwarzamy powyżej 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne ale tylko w związku z eksploatacją instalacji. W państwa przypadku trudno sobie wyobrazić, iż  odpady powstaną w związku eksploatacją instalacji (czyli stacjonarnego urządzenia technicznego).W takim razie kontrahent nie powinien wymagać od Państwa żadnych decyzji administracyjnych.

[firma transportowa, Mazowieckie] Słyszałem, że przestało już istnieć zezwolenie na transport odpadów i że zastąpił je wpis do rejestru. W urzędzie dowiedziałem się, że rejestru marszałka nie ma i że nie prędko będzie. Chciałem od lutego tego roku rozpocząć działalność w zakresie transportu odpadów. Czy w związku z tym mogę legalnie wozić odpady bez żadnych formalności do czasu aż powstanie wspomniany rejestr?

Niestety nie ma tak łatwo. Do czasu powstania rejestrów prowadzonych przez marszałków województw obowiązują uregulowania przewidziane w „starej” ustawie o odpadach. Oznacza to, iż muszą Państwo wystąpić o zezwolenie na transport odpadów na zasadach obowiązujących przed 23 stycznia 2013 r.  Wydane na tej podstawie zezwolenie będzie ważne do czasu powstania rejestru. Wówczas  będą Państwo mieli jeszcze  6 miesięcy na wpis. Po upływie tego  terminu Państwa zezwolenie wygaśnie.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21)