Jakie problemy stwarza nowa ustawa o odpadach?

Nowa ustawa o odpadach wprowadza wiele nowych pojęć i instytucji. Większość z nich wynika z dostosowana polskiego prawa do wymogów UE, co wcale nie oznacza, iż nasze uregulowania będą przez to bardziej przyjazne i czytelniejsze.

Ponieważ najwięcej wątpliwości wynika z praktycznego zastosowania nowych przepisów przedstawiamy poniżej wybór dziesięciu prawdziwych pytań zadanych nam przez podmioty gospodarcze wraz z przygotowanymi przez nas odpowiedziami. Jesteśmy pewni, że kwestie te zaciekawią szersze grono odbiorców, tym bardziej że wiele z tych pytań było nam zadawanych w rożnych wersjach po kilkadziesiąt razy.

Przeanalizujemy więc dla Was poniższe kwestie:

  • Jakie uzgodnienia z zakresu odpadów potrzebne są pod rządami nowej ustawy firmie usługowej pracującej poza swoją siedzibą (naprawy, konserwacje, itp.)

  • Czy w zamian za likwidację konieczności uzyskiwania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami oraz składania informacji o wytwarzanych odpadach muszę się wpisać do rejestru prowadzonego przez marszałka?

  • Chciałbym zostać pośrednikiem w obrocie odpadami. Jakie wymogi muszę spełnić? Czy konieczne są jakieś szkolenia czy egzamin?

  • Mam zezwolenie na odzysk odpadów, z terminem ważności do 2020 roku, czy mogę na jego podstawie działać cały czas do tej daty?

  • Czy transport odpadów wymaga na dzień dzisiejszy zezwolenia czy też można prowadzić taką działalność bez tych formalności.

  • Jak się wpisać do rejestru marszałka województwa prowadząc działalność w zakresie zbierania odpadów?

  • Czy jeśli nie mam decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych a mam zezwolenie na zbieranie odpadów wydane pod rządami starej ustawy o odpadach to jest ono nadal ważne?

  • Czy do przetwarzania odpadów muszę zawsze posiadać instalację?

  • Czy efektem procesu odzysku według nowej ustawy o odpadach może być pełnowartościowy produkt a nie nadal odpad?

  • Czy produkcja biomasy (np. zrębki) są wyłączone z nowej ustawy o odpadach i nie będę już musiał posiadać zezwolenia na odzysk (przetwarzanie) odpadów?

Chcesz poznać odpowiedzi na powyższe pytania  przeczytaj ten artykuł.

  1. [Wpis do rejestru zamiast decyzji]

    Prowadzę mały zakład w branży obróbki metali. Do tej pory gospodarkę odpadami u mnie w firmie regulowała decyzja zatwierdzająca program gospodarki odpadami niebezpiecznymi oraz złożona w urzędzie informacja o odpadach innych niż niebezpieczne. Słyszałem, że od 23 stycznia tego roku te uzgodnienia wygasają . Pytam się więc co w zamian? Czy to prawda, że w zamian za likwidację konieczności uzyskiwania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami oraz składania informacji o wytwarzanych odpadach muszę się wpisać do rejestru prowadzonego przez marszałka?”

Odpowiedź:

Ustawodawca tworząc nową ustawę o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21) chciał uprościć procedury związane z wytwarzaniem odpadów. Udogodnienie to skierowane jest głównie do firm z sektora MŚP, gdyż głównie te podmioty wytwarzają niewielkie ilości odpadów.

Zgodnie z art. 231 ustawy wszystkie decyzje zatwierdzające programy gospodarki odpadami wygasły z dniem wejścia w życie nowej ustawy tj. 23 stycznia 2013 roku a informacja o wytwarzanych odpadach straciła ważność. Oznacza to, iż jeśli przedsiębiorca wytwarza w skali roku mniej niż 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub mniej niż 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne (i nie podlega pod obowiązek uzyskania pozwolenia zintegrowanego) nie będzie musiał uzyskiwać żadnych decyzji administracyjnych dotyczących odpadów lub składać na ten temat informacji.

Podsumowując obowiązek posiadania decyzji administracyjnej – pozwolenia na wytwarzanie odpadów powstanie tylko wówczas jeśli przedsiębiorca wytwarza przy eksploatacji instalacji w skali roku więcej niż 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub więcej niż 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne. Nie ma również w zamian za likwidowane decyzje i informacje jakiegoś innego obowiązku np. wpisu do rejestru, o który się Pan również pytał.

  1. [Pośrednik w obrocie odpadami]

    Odpady to przyszłościowa branża. Słyszałam, że w nowej ustawie o odpadach przewidziany jest nowy zawód – pośrednik w obrocie odpadami. Chciałabym nim zostać. Jakie wymogi muszę spełnić? Czy konieczne są jakieś szkolenia lub egzamin?”

Odpowiedź:

Oczywiście odpady to przyszłościowa branża. Niestety pośrednik w obrocie odpadami mimo iż kojarzy się z pośrednikiem w obrocie nieruchomościami nie ma takiego samego charakteru.

Wprowadzenie tego pojęcia do nowej ustawy o odpadach stanowi dostosowanie polskiego prawa do postanowień dyrektywy ramowej. Zgodnie z art 3 pkt 20) ustawy o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21) pośrednicy w obrocie odpadami są to podmioty, które zajmują się organizacją przetwarzania odpadów w imieniu innych podmiotów, w tym również jeśli nie obejmują tych odpadów w fizyczne posiadanie. Czym się ma taka osoba zajmować dokładnie? Uzasadnienie do ustawy o odpadach odwołuje się do pojęcia z dyrektywy czyli słowa „broker” i jego znaczenia w języku polskim. Posiłkując się definicją z Wikipedii – broker to podmiot świadczący określone usługi pośrednictwa i działający na cudzy rachunek. Wydaje się, że w praktyce będzie to wyglądać tak:

  • pośrednik na zlecenie swojego klienta (wytwórcy odpadów) będzie szukał dla niego najlepszych możliwości zagospodarowania tych odpadów.

  • po znalezieniu odbiorcy odpadów pośrednik będzie doprowadzał do zawarcia umowy pomiędzy wytwórcą odpadu a a jego przetwórcą, kasując za to stosowną prowizję.

Może to następować zarówno przy przejęciu fizycznego posiadania odpadów jak i bez przejmowania tego posiadania przez pośrednika – co wydaje się sensowniejszym działaniem, gdyż chcąc przejąć posiadanie odpadów pośrednik będzie musiał dopełnić dodatkowych formalności (np. zezwolenie na zbieranie).

Ustawodawca również nie przewidział dla wykonywania działalności pośrednictwa w obrocie odpadami jakiś dodatkowych obligatoryjnych szkoleń czy egzaminów.

  1. [Firma usługowa]

    Pracuję w firmie usługowej serwisującej maszyny budowlane. Większość naszych usług polega na wykonywaniu prac u klienta. Jedziemy np. na plac budowy i dokonujemy na miejscu zleconych napraw lub czynności eksploatacyjnych (np. wymiana oleju). Wytwarzamy średnio 350 kg odpadów niebezpiecznych miesięcznie i co najmniej drugie tyle odpadów innych niż niebezpieczne. Do tej pory posługiwaliśmy się decyzją zatwierdzającą program gospodarki odpadami, w której dość czytelnie była określona nasza działalność. Co powinniśmy zrobić po 23 stycznia aby działać legalnie?”

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 231 ustawy wszystkie decyzje zatwierdzające programy gospodarki odpadami wygasły z dniem wejścia w życie nowej ustawy tj. 23 stycznia 2013 roku. Firmy usługowe takie jak Pańska, które do tej pory legitymowały się właśnie decyzjami zatwierdzającymi programy gospodarki odpadami od daty wejścia w życie nowej ustawy o odpadach nie muszą uzyskiwać już jakichkolwiek decyzji administracyjnych na prowadzoną przez siebie działalność.

Jedynie działalność polegająca na eksploatacji instalacji (czyli stacjonarnego urządzenia technicznego) i wytwarzaniu z tego tytułu odpadów w ilości 1 Mg odpadów niebezpiecznych lub więcej niż 5000 Mg odpadów innych niż niebezpieczne rocznie wymaga uregulowania – uzyskania pozwolenia. W Pana przypadku nie ma raczej możliwości aby odpady powstawały przy eksploatacji instalacji więc i ilość wytwarzanych odpadów w skali roku nie ma dla Pana znaczenia.

Pozostanie natomiast oczywiście obowiązek sprawozdawczy i tak w zasadzie tylko przy tej okazji urzędy będą mogły zweryfikować Pańską działalność w zakresie odpadów.

  1. [Transport odpadów]

    Słyszałem, że po 23 stycznia 2013 obowiązuje nowa ustawa o odpadach, która zlikwidowała pozwolenia na transport odpadów. Zamiast tego ma być obowiązkowy wpis do rejestru. W urzędzie powiedzieli mi, że takie rejestru jeszcze nie ma i pewno będzie za 2 lata. Chcę transportować odpady i zacząć to robić od zaraz? Czy muszę czekać aż powstanie rejestr i wtedy się do niego wpisać czy też do czasu jego powstania mogę działać bez żadnych uzgodnień?”

Odpowiedź:

Niestety nie jest tak łatwo. Do czasu powstania rejestrów prowadzonych przez marszałków województw obowiązują uregulowania przewidziane w „starej” ustawie o odpadach. Reguluje to art 233 ustawy o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21).

Oznacza to, iż trzeba wystąpić o zezwolenie na transport odpadów na zasadach obowiązujących przed 23 stycznia 2013 r. a więc na podstawie „starej” ustawy o odpadach. Wydane na tej podstawie zezwolenie będzie ważne do czasu powstania rejestru. Wówczas będą Państwo mieli jeszcze 6 miesięcy na swój wpis. Po upływie tego terminu Państwa zezwolenie wygaśnie.

Ponieważ rejestr będzie prowadzony dla każdego województwa oddzielnie, to sytuacja podmiotów gospodarczych może być różna w różnych województwach, w zależności od tego jak sprawnie będą działać władze danego regionu.

  1. [Termin ważności zezwolenia na zbieranie odpadów]

    Mam zezwolenie na zbieranie odpadów, którego ważność została w nim określona do 2020 roku. Jak wyczytałem w nowej ustawie o odpadach, zezwolenia na zbieranie odpadów są też przewidziane w tej nowej ustawie. Czy mam więc rację, iż mam spokój do 2020 roku i dopiero po tej dacie będę musiał wystąpić o nowe zezwolenie na zbieranie odpadów”

Odpowiedź:

Zgodnie z art 232 ust 1 ustawy o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21) zezwolenia na odzysk i zezwolenia na unieszkodliwianie stają się z mocy prawa zezwoleniami na przetwarzanie odpadów. A więc pozostają one jak najbardziej ważne.

Nie jest jednak tak dobrze, że ich ważność jest taka jak określona w tych decyzjach a więc w Państwa przypadku do 2020 roku. Ustawodawca wprowadził dla wszystkich zezwoleń na zbieranie,odzysk i unieszkodliwianie odpadów wydanych przed wejściem w życie nowej ustawy o odpadach ograniczenie terminu ich ważności. Decyzje te są ważne na czas na jaki zostały wydane ale nie dużej niż do dnia 23 stycznia 2015 roku. Po upływie tej daty decyzje te wygasają.

  1. [Możliwości przetwarzania odpadów poza instalacją]

    Według starej ustawy o odpadach odzysk lub unieszkodliwianie można było prowadzić tylko w instalacjach. Wyjątek od tej zasady przewidywało rozporządzenie Ministra Środowiska, określające dopuszczalne metody odzysku poza instalacjami oraz kody odpadów do tego przeznaczone. Czy w tym względzie coś się zmieniło w nowej ustawie o odpadach?”

Odpowiedź:

Kwestie związane z przetwarzaniem odpadów (a więc odzyskiem i unieszkodliwianiem) uregulowane zostały w rozdziale 10 nowej ustawy o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21). Jako zasadę przyjęto (art 29 ust 1 ustawy), iż odpady są przetwarzane w instalacjach lub urządzeniach. Zakazano przetwarzania odpadów poza instalacjami i urządzeniami dopuszczając analogicznie jak to było w „starej” ustawie o odpadach odzysk poza instalacjami, na warunkach określonych w rozporządzeniu, które zostanie wydane na podstawie tych przepisów.

Wbrew pozorom nastąpiła jednak istotna zmiana, gdyż oprócz instalacji dopuszczono przetwarzanie w urządzeniach. Jak wiadomo instalacja to stacjonarne urządzenie techniczne lub zespół takich urządzeń. W definicji urządzenia technicznego nie ma natomiast przymiotnika stacjonarności. Oznacza to, iż zezwolenie na przetwarzanie będzie można uzyskać posiadając również urządzenie mobilne. Oczywiście samo zezwolenie będzie nadal związane z miejscem ale zalegalizuje się pracę mobilnych kruszrek, rębaków, przesiewaczy, itp. na eksploatację których to urządzeń nie można było według „starej” ustawy o odpadach uzyskać zezwolenia np. na odzysk.

  1. [Brak DUŚ a zezwolenie na przetwarzanie odpadów]

    Prowadzę od wielu lat skup złomu. Mam zezwolenie na zbieranie odpadów, które jest ważne jeszcze kilka lat. Nie występowałem jednak nigdy o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych w związku z prowadzoną przeze mnie działalnością. Dowiedziałem się, że według nowego prawa DUŚ ma być załącznikiem do wniosku o zezwolenie na zbieranie odpadów. Czy w związku z tym, że nie mam DUŚ to moje zezwolenie staje się nieważne po wejściu w życie nowej ustawy o odpadach?”

Odpowiedź:

Zgodnie z art 42 ust 4 ustawy o odpadach, do wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów dołącza się decyzję o uwarunkowaniach środowiskowych, z zastrzeżeniem, iż czyni się tak wówczas jeśli jest wymagana. Chodzi tu przede wszystkim o takie sytuacje kiedy podmiot chcący zbierać odpady występował o pozwolenie na budowę lub zmieniał sposób użytkowania. Póki co proszę się jednak nie martwić, bo zapis ten dotyczy tylko nowych wniosków o zezwolenie na zbieranie odpadów.

Posiadane przez Pana „stare” zezwolenie na zbieranie odpadów staje się z mocy prawa na podstawie art 232 ust 1 nowej ustawy o odpadach, zezwoleniem na zbieranie odpadów według tej nowej ustawy. Nie jest tu istotne czy podmiot ten spełnia wszystkie warunki określone dla uzyskania pozwolenia na zbieranie według nowych przepisów. Jedyna istotna kwestia to tylko posiadanie zezwolenia na zbieranie.

Oczywiście kiedy upłynie ważność Pana pozwolenia (najpóźniej w dniu 23 stycznia 2015 bo wówczas z mocy prawa wygasną wszystkie „stare” decyzje na zbieranie) będzie Pan musiał wystąpić z nowym wnioskiem i wówczas kwestia posiadania DUŚ będzie z całą pewnością badana.

  1. [Wyłączenie produkcji biomasy z ustawy o odpadach]

    Jesteśmy firmą zajmującą się przetwarzaniem biomasy – głównie drewna. Podstawa naszej produkcji to mielenie karpiny (korzeni) i gałęzi w celu uzyskania zrębki sprzedawanej później na cele opałowe. Materiał do przerobu pozyskujemy po wycinkach drzew w lasach oraz z tzw. pielęgnacji zieleni. Mielimy również drewno uzyskane ze starych opakowań (palet, skrzyń, itp.) Czy podlegamy zatem pod ustawę o odpadach?

Odpowiedź:

Artykuł 2 ustawy o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21) określa do jakich elementów nie stosuje się ustawy o odpadach. Cały punkt 6) dotyczy biomasy.

Państwa przypadek został ujęty w podpunkcie c), który stanowi, iż ustawy o odpadach nie stosuje się do biomasy w postaci: „innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej – wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi;”

Co to znaczy w praktyce? Pozyskiwanie biomasy w postaci elementów drewnianych (gałęzi, korzeni, kory, itd.) oraz ich następne przetwarzanie (mielenie, przesiewanie, prasowanie, peletowanie, itd.) jest wyłączone spod władzy ustawy o odpadach i należy je traktować jak każdą inną działalność gospodarczą.

Jeśli jednak chcą Państwo przetwarzać odpadowe drewno (np. elementy opakowań) to ta działalność jest już regulowana przez ustawę o odpadach i stanowi przetwarzanie odpadów, na które trzeba uzyskać stosowne zezwolenie.

  1. [Produkt efektem odzysku (przetwarzania) odpadów]

    Produkujemy paliwo alternatywne czyli odpowiednio zmielone i skomponowane odpady palne (głównie tworzywa sztuczne, tkaniny, drewno) przeznaczone jako substytut miału węglowego dla cementowni. Pod rządami starej ustawy o odpadach działalność nasza była procesem odzysku i mimo wielu prób nigdy nie udało nam się przekonać urzędu, że to co robimy to recykling a więc jego efektem jest produkt a nie ciągle odpad. Czy to prawda, że nowa ustawa o odpadach umożliwia nam staranie się o uznanie paliwa alternatywnego za produkt?”

Odpowiedź:

Nowa ustawa o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21) w rozdziale 5 reguluje faktycznie kwestie utraty statusu odpadu. Aby można było mówić o tym, iż w wyniku procesu odzysku odpad został przekształcony w produkt muszą zostać łącznie spełnione następujące warunki wymienione w 14 ustawy o odpadach. Oto one:

a) przedmiot lub substancja są powszechnie stosowane do konkretnych celów,

b) istnieje rynek takich przedmiotów lub substancji lub popyt na nie

c) dany przedmiot lub substancja spełniają wymagania techniczne dla zastosowania do konkretnych celów oraz wymagania określone w przepisach i w normach mających zastosowanie do produktu,

d) zastosowanie przedmiotu lub substancji nie prowadzi do negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska;

Dodatkowo trzeba spełnić wymagania określone przez przepisy Unii Europejskiej, jeśli oczywiście do danego produktu miałyby one zastosowanie.

Odpowiadając na Państwa zapytanie oczywiście możliwe jest aby produkowane przez Państwa paliwo alternatywne było uznane za produkt na równi np. z węglem kamiennym czy brunatnym ale wymaga to sporo starań aby udowodnić spełnienie warunków określonych powyżej. Jednak w stosunku do wcześniejszych przepisów została otwarta możliwość aby się ubiegać o takie uznanie.

  1. [Wpis do rejestru przy zbieraniu odpadów]

    Słyszałem, iż do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa wpisuje się również podmioty gospodarujące odpadami a więc ja jako firma zbierająca odpady i posiadająca zezwolenie na zbieranie odpadów powinienem się również wpisać. Nie znalazłem jednak w nowej ustawie o odpadach procedury według której mam to zrobić. Czy to ma wyglądać tak samo jak dla transportującego odpady?”

Odpowiedź:

Faktycznie wpis do rejestru, który będzie prowadził marszałek każdego województwa będzie obowiązywał również te podmioty, które uzyskały zezwolenie na zbieranie odpadów, jak również zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Jednak zgodnie z art 50 i 51 ustawy o odpadach (Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21) mamy dwa rodzaje wpisów:

  • wpisy dokonywane na wniosek podmiotów

  • wpisy dokonywane przez marszałka z urzędu

W przypadku ustawy o odpadach tam gdzie nie ma obowiązku uzyskiwania decyzji administracyjnej jak w przypadku transportu odpadów – wpis jest na wniosek zainteresowanego podmiotu i jest on warunkiem legalnego prowadzenia tej działalności. Ponieważ działalność polegająca na zbieraniu odpadów wymaga zezwolenia to wpis nie jest dokonywany na wniosek podmiotu ale z urzędu. Stąd też w ustawie brak jest procedury do wniosku o wpis podmiotu zbierającego odpady.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 nr 0 poz. 21)