JAK UTWORZYĆ POMNIK PRZYRODY

Dowiedz się jak utworzyć pomnik przyrody!

Pomnikami przyrody zgodnie z Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o Ochronie przyrody (Dz.U.2013.627t.j ze zm.) są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.

Drzewa stanowiące pomniki przyrody na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu.

Pomniki przyrody ustanawia rada gminy w drodze uchwały określając:

  • nazwę,

  • położenie,

  • sprawującego nadzór,

  • szczególne cele ochrony,

  • zakazy właściwe dla terenu.

Również Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, kryteria uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, kierując się potrzebą ochrony drzew i krzewów ze względu na ich wielkość, wiek, pokrój i znaczenie historyczne, a odnośnie tworów przyrody nieożywionej – ze względu na ich znaczenie naukowe, estetyczne i krajobrazowe.

Projekt uchwały wymaga uzgodnienia z właściwym dla obszaru Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska.

W odniesieniu do pomników przyrody można wprowadzić następujące zakazy:

  • niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obszaru,

  • wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontowaniem lub naprawą urządzeń wodnych,

  • uszkadzania i zanieczyszczania gleby,

  • dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej,

  • likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych,

  • wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych,

  • zmiany sposobu użytkowania ziemi,

  • wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynów,

  • umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, legowisk zwierzęcych oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką i łowiecką,

  • zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i grzybów na obszarach użytków ekologicznych, utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i grzybów chronionych,

  • umieszczania tablic reklamowych.

    Jednakże zakazy nie mają zastosowania w przypadku:

  • prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody po uzgodnieniu z organem ustanawiającym daną formę ochrony przyrody,

  • realizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z organem ustanawiającym daną formę ochrony przyrody,

  • zadań z zakresu obronności kraju w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa państwa,

  • likwidowanie nagłych zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego i prowadzenia akcji ratowniczych.

Wniosek o utworzenie formy ochrony przyrody jaki są pomniki przyrody może złożyć każdy, kierując odpowiedni wniosek do rady gminy. Aby przyspieszyć uznanie danego obiektu za pomnik przyrody warto dodać do wniosku merytoryczne uzasadnienie, że dany obiekt odpowiada ustawowej definicji pomnika przyrody.

Pomnik przyrody może być ustanawiany na gruntach o różnej własności. Jednakże jeżeli pomnik przyrody zostanie ustanowiony na terenach prywatnych, może to narażać właściciela gruntu zgodnie z art. 130 Prawa Ochrony Środowiska na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Art. 131 ww. ustawy daje prawo właścicielowi gruntu do wystąpienia o odszkodowanie na rzecz poniesionych strat, których wysokość ustala starosta. Powództwo do sądu powszechnego w przypadku niezadowolenia z ustalonej wysokości odszkodowania, należy wnieść w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji o wysokości odszkodowania.

Gmina do 30 dni od wejścia w życie uchwały o ustanowionym pomniku przyrody powinna przesłać GeneralnemuRegionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska kopię tej uchwały, a także powinna wpisać informację o pomniku przyrody do centralnego rejestru form ochrony przyrody.

Zgodnie z art. 115 ww. ustawy sprawujący nadzór nad pomnikiem przyrody powinien umieścić stosowne tablice informacyjne o danej formie ochrony przyrody wraz z określonymi zakazami.

Podstawa prawna: