Brunatna plamistość liści – jak ją skutecznie zwalczać?

Brunatna plamistość liści zbóż (Dreschlera tritici repentis) pojawiła się w Polsce w latach 80-tych. Uważa się ją za chorobę o wzrastającym znaczeniu, coraz powszechniej porażającą uprawy zbóż. Potocznie nazywa się ją DTR (skrót powstał od nazwy łacińskiej patogena). Najczęściej występuje na pszenicy, pszenżycie i życie. Odpowiadają jej warunki typowe dla klimatu umiarkowanego – zwłaszcza okresy chłodnych temperatur (10-18°C), częstych opadów deszczu i dużej wilgotności powietrza. Dlatego z patogenem grzybowym wywołującym tę chorobę najczęściej przychodzi walczyć wiosną oraz jesienią. Brunatna plamistość liści pszenicy (czy innego gatunku zbóż) może spowodować obniżenie plonu nawet o 50%. Jak rozpoznać chorobę i efektywnie zwalczyć ją już w „zalążku”?

Brunatna plamistość liści – choroba „szybko działająca”

Brunatna plamistość liści często pojawia się w okresie strzelania w źdźbło i w fazie liścia flagowego. Dla rolnika jest to o tyle istotne, że przestają już wtedy działać substancje aktywne wykorzystywane do ochrony roślin przed chorobami podstawy źdźbła (np.: łamliwością źdźbła zbóż i traw czy fuzaryjną zgorzelą podstawy źdźbła i korzeni). Patogen występuje w stadium workowym i konidialnym. Początkowym objawem jest występowanie na liściach brunatnych lub pomarańczowych punktowych plamek. Czasem przebarwienia zwiększają swoją średnicę, przybierając soczewkowaty lub podłużny kształt. Wokół nich pojawia się charakterystyczna jasno-żółta obwódka. Na tym etapie chorobę można jeszcze pomylić z septoriozą kłosów. Plamy z czasem zlewają się ze sobą, obejmując znaczną powierzchnię blaszki liściowej. W rezultacie dochodzi do usychania liści (najczęściej począwszy od końca). Zwykle dzieje się to po 5-8 dniach od wystąpienia infekcji. Częstym źródłem występowania choroby są pozostawione resztki pożniwne oraz wykorzystywanie pszenicy jako przedplonu. Brunatna plamistość liści powinna być zwalczana profilaktycznie i doraźnie. Próg ekonomicznej szkodliwości w fazie kłoszenia wynosi 5% liści z pierwszymi objawami porażenia.

Brunatna plamistość liści zbóż – zwalczanie

Pierwszym działaniem ograniczającym ryzyko wystąpienia brunatnej plamistości liści jest właściwa profilaktyka. Resztki pożniwne należy dokładnie przyorać – to ułatwi i przyspieszy rozkład odpadów organicznych. Na polu trzeba stosować rozsądny płodozmian z mniejszym udziałem pszenicy, pszenżyta lub żyta. W przypadku wystąpienia choroby na danym stanowisku w następstwie zbóż powinno się wprowadzić inne grupy roślin. Istotny jest także dobór odmian mało podatnych na patogeny (np.: ‚Euclide’, ‚Fakir’ – w przypadku pszenicy ozimej). Jeśli dojdzie do infekcji, powinno się jak najszybciej zastosować chemiczne środki ochrony roślin. Należy dobierać preparaty, które zawierają którąś z wymienionych aktywnych substancji czynnych: azoksystrobina, tebukonazol, cyprodynil, proquinazid, epoksykonazol, prochloraz, pentiopyrad, piraklostrobina, pikoksystrobina, difenokonazol). Skutecznym preparatem na brunatną plamistość liści jest m.in. Scorpion. Stosuje się go po zauważeniu pierwszych objawów choroby (w rozcieńczeniu 0,1-0,2%, nie więcej niż trzykrotnie w ciągu sezonu w odstępach 8 dniowych).

Brunatna plamistość liści ze względu na krótki cykl rozwojowy (około 5dni) należy do najgroźniejszych chorób upraw zbożowych. Zbyt późne zastosowanie środków zaradczych może obniżyć plony i tym samym znacznie wpłynąć na zysk ekonomiczny. Dlatego tak ważne jest stosowanie zabiegów ochronnych i szybka interwencja – gdy te pierwsze niestety zawiodą.